Sim oyunları (Sim City, Sim Ant, The Sims) ve “Spore”un arkasındaki isim Will Wright geçen yıl bu zamanlar EA’ı bırakıp 2001 yılında kurduğu Stupid Fun Club ile ilgilenmeye başlamıştı. Geçen bir yıl içerisinde Wrigh yeni projesini şekillendirmiş: Current TV için “The Creation Project”.

Wright, Creation Project’de interaktif tasarım yeteneklerine izleyici katılımı ekleyerek crowd-sourcing reality dizisi oluşturmuş. Creation Project, Tv dizisi yaratmakla ilgili bir TV dizisi.

Kullanıcılar Wright’ın StoryMaker Engine‘ini kullanarak hikaye fikirlerini Internet’ten ve mobil cihazlarından gönderecekler. Gönderilenler kullanıcılar arasında tartışılacak, oylanacak. Sonunda da kazanan hikaye iki buçuk saatlik bölümler halinde çekilecek. Ortaya çıkacak ürünün hayata geçirilmesinde Spike TV ve Nickelodeon’ın eski yöneticisi Albie Hecht ile anlaşılmış.

Wright içimizdeki yaratma tutkusuna seslenen online ve TV’yi birbirine bağlayan güzel bir crowd-sourcing projesi gerçekleştiriyor. Bence bu proje çalışır.

IGN

Click here to view the embedded video.

Şimdi ise Popular Science’ın yayıncısı Bonnier’in araştırma geliştirme departmanı  ve İngiliz tasarım firması BERG, Mag+ adlı dijital dergi prototipini yapmışlar.

Click here to view the embedded video.

Elektronik dergi aslında pek yeni bir şey değil, bir çok yayıncı Zinio, Ceros, ve Türkiye’de eMecmua gibi teknoloji sağlayıcılar üzerinden yayımlanıyor. Öyleyse bu demolar neden an itibariyle erişebildiğimiz şeylerden bu kadar farklı görünüyorlar? Mevcut e-dergi platformlarının sorunu, basılı yayından biraz fazlası olan dijital simülasyonlar olmalarıdır.

Elbette mevcut e-dergilerin yetersizliklerinin üretimlerinin zor olması gibi başka sebepleri de vardır. Tek yönlü bir ortam olan baskı için yapılmış mizanpajı, metin, imaj ve videonun karışımı interaktif ortama taşımak aslında pek kolay değildir.

Basılı iş için olan tasarım kuralların yerine yenileri uygulanmak zorundadır. Dergi tasarımı yıllardır gelişmektedir, bir dergiyi elinize aldığınız anda ne yapacağınızı bilirsiniz – cazip görselli bir kapak ve en ilginç içerikleri tanıtan kapak yazıları, içeriklerin listesi, editöryal içeriğe karıştırılmış reklamlar, ardışık olarak devam eden çok sayfalı içerikler vb.

Condé Nast ve Time Inc’in videolarında gösterilen e-dergiler dergi içeriğini tamamen farklı bir yöntem ile sunmakta. Çoğu okuyucu okumadan önce e-dergiyi nasıl kullanacağını öğrenmek istemeyecektir.

İşte tam burada yukarıda bahsettiğim Bonnier ve BERG’in hazırladığı Mag+ konsepti sorunları çözüyor. Sports Illustrated ve Bonnier/BERG videoları arasında bir çok fark var, biri üzerinde düşünülmüş tasarımsal yaklaşım sergilerken diğeri pek düşünülmeden acemice yapılmış.

Söyle de ifade edebiliriz; Mag+ örneği deneyimi geliştirmeye odaklanmışken Time geliri korumaya odaklanmış. Elbette para kazanmadan hiç bir iş yürümez diyerek Time’ın konseptinin daha doğru olduğunu söyleyebilirsiniz ama para kazanmaya ulaşan en iyi yol kullanıcı ve kullanıcı deneyimi üzerinde çok iyi düşünmekten geçer.

Internode’un yöneticisi Simon Hackett, Cisco Avustralya’nın CTO’su Kevin Bloch Medya analisti Peter Cox ve Hükümet 2.0 çalışma grubu üyesi Nicholas Gruen2in keyifli ve bilgilendirici sohbeti.

A guide to the future of the internet

İnsanların etkileşiminde tamamen yeni bir yöntem görüyoruz. Bu yeni yöntem tüm geleneksel yöntemleri hafifleştiriyor. Bu önemli çok bir değişim ve bildiğimiz dünyayı ciddi bir şekilde değiştirecek.
En güzeli ise bu değişimin olmasına bizimde bir etkimiz olabilir.
Enformasyonun 210 yıllık geçmişine ve 10 yıllık geleceğine söyle bir bakalım.

1800 – Yüz yüze dönemi

1800’lere insanlarla iletişime girmenin tek yolu onlarla bir araya gelmekti. Tamamen yüz yüze iletişim geçerliydi. Bir ürün satmak istiyorsanız pazara gidip bir stand açmanız gerekliydi. Bu aynı zamanda bilgi almak ve vermek için de doğru zamanda doğru yerde olmanız gerektiği anlamına geliyordu. Şehrin başka bir yerinde ne olduğundan haberdar olamadığınız gibi başka bir yerdeki insanlara ürününüzü satamıyordunuz.

Bazıları gazete denilen yeni şey hakkında konuşuyordu ancak bu tam olarak aynı şey değildi. İnsanlarla bir araya gelmeniz lazımdı. Etkileşimin tek iyi yöntemi buydu.

1900 – Gazete

1900 yılıyla beraber gazete ve dergiler iletişim yöntemimizde devrim yarattılar. Daha önce hiç olmadığımız yerlerle ilgili haberler alabiliyorduk. Fikirlerimizi hiç görmediğimiz insanlara iletebiliyorduk. Artık ürünlerimizi uzaktaki insanlara satabilirdik.

Halen dışarı çıkıp insanlarla konuşmak bir zorunluluktu ama şehri terketmeden bir çok şeye hakim olabilirdiniz. Büyüleyiciydi. Enformasyonun ilk devrimiydi. Dünya artık herkese açılıyordu.

1960 – Reklamlardan hemen sonra karşınızdayız

60 yıl boyunca gazeteler yaşamımıza egemen oldular. Son haberleri almak istiyorsanız veya insanlara ürününüzü tanıtmak istiyorsanız, gazetelere gitmeniz gerekiyordu. Tüm gelecek enformasyon kaynağı olarak gazetelerin üstünlüğüyle kaplıymış gibi duruyordu.
1920’lerde yeni bir enformasyon kaynağı insanların dikkatini çekene kadar – Radyo. Birden bire 100 kilometre ötedeki birisinin sesini dinleyebildik. Bundan da önemlisi en son haberleri CANLI alabiliyorduk. Bu enformasyonun tarihindeki başka bir muazzam gelişmeydi. 1960’larda baskın enformasyon kaynakları radyodan canlı haberler ve gazete ve dergilerdeki daha detaylı haberlerdi.
Takipeden 50 yıl boyunca “Gazetelerin radyo ile olan rekabeti daha iyi gazetelerin ortaya çıkmasını sağlamıştır” argümanı sürekli duyduk.

1990 – Yarına hazırlan

Takipeden 40 yılda yeni bir teknik devrim ile televizyonla tanıştık. Gerçekten halkın arasına girmesi 1950’leri buldu, 1990 yılıyla beraber devleşti. Gazete ve dergilere üstün geldi ve radyo’yu yavaş yavaş aşındırmaya başladı. Artık insanlar enformasyonu yalnızca duymuyorlar aynı zamanda görüyorlardı.
1970’ler – 1990’lar arasındaki zaman gazete yöneticilerinin pazarlarında bir şeylerin gerçekten ters gittiğini anladıkları dönemdi. Radyo ile rekabette bir çok problemleri vardı ama TV tamamen farklı bir ligdi.

1998 – Internetin şafağı

Televizyon’un dünyaya hükmetmesinden yalnızca 8 yıl sonra radyo artık müzik dinlediğimiz bir yer olmaya başlamış ve gazeteler yerlerini korumak için her şeyi yapar olmuşlardı. Ancak teknolojinin kaçınılmaz evrimi ucu kestirilemeyecek şekilde geliyordu. Karanlıktan yeni bir fenomen doğuyordu – Internet.
1998 yılında internet ‘her şirketin bir web sitesi sahibi olmaya ihtiyacı vardır’la geek ortamı olmaktan sıyrılıp genelde yerini almaya başladı. Devrim 3 yıl önce başlamıştı ama 1998’de kritik kütleye ulaştı ve herkesin dikkatini çekti.
Halen çok kullanılmıyordu, bir çoklarının internet’e erişimi yoktu ama herkesin internetin gelecek olduğunda hem fikirdi.
Yeni bir dönemin başlangıcıydı. Herkesin, her yerden bilgiye ulaşabileceği bir yerdi (en azından teoride).
İnsanlar internetin yalnızca enformasyon olmadığının da farkına vardılar. Sizde bir şeyler vermeliydiniz. İletişime katılmalıydınız. Yalnızca bir izleyici olarak kalmayıp deneyimin bir parçası olmanız gerekliydi. En önemlisi ne yapmak, ne zaman yapmak istediğinizi seçmeliydiniz 1800’den beri yapılması mümkün olmayan bir konsept. Internetin olasılıkları akılalmaz derecede çoktu.

2004 – Ne yapacağıma ben karar veririm

2004’de yalnızca 6 yılda internet enformasyona yaklaşımımız konusunda devrim yaptı. Televizyon ve gazeteler hala ana haber kaynağımız olmaya devam ediyordu ama yeni dünya kesinlikle online’dı.
2004 yılında herkes yeni web siteleri yapıyordu. İnsanlar web uygulamalarının ve online iş akışlarının dünyasını keşfediyordu.
İnsanlar akıl almaz sayıda şey yapabiliyor, bir çok alanda varlık gösterebiliyordu. Bu yeni bir konseptin ortaya çıkmasına sebep oldu – enformasyon aşırı yüklenmesi.

Hayatımızda ilk sefer tüketebileceğimizden daha fazla enformasyona maruz kalıyorduk. Gazetelerin çağında görmek istediğimizi seçiyorduk. 2004’de ise görmek istemediğimizi seçmek durumundaydık.
Bu enformasyonun geleneksel formlarında yıkıcı bir etki yaptı. Geçmişte insanların dikkatini basitçe bir şey yaparak çekebilirdiniz. İnsanlar daha çok seçenek istemeye başladı, sizde başka bir seçenek vermek zorunda kaldınız. 2004’de ise bu değişti. İnsanlar doyum noktasına ulaştı, artık gerçekten daha iyi bir şey vermek zorundaydınız. Farklı olması yeterli değildi.
2004 aynı zamanda yeni bir fenomenin hareketlendiği yıldı – Sosyal Ağ. Konsept, blog konseptiyle yavaşça yer kazanmaya başladı. Herkesin fikirlerini paylaşması için kolay, basit bir yöntemdi. Yorumda yazabiliyordunuz. İlk kez ‘teknik zorluklar’ olmadan herkes kendi enformasyon dünyalarını yaratabildi.
Enformasyon profesyonellerin aracı olmaktan çıkıp herkesin kullanabildiği bir araç haline geldi.

2007 – Ben de

3 yıl sonra internetin sosyal faktörü insanların sesinin ne kadar güçlü olabileceğini gösterdi. TV ömründe ilk kez ana enformasyon kaynağı değildi ve gazeteler hayatta kalma mücadelesi veriyordu.
Herkes kendi küçük dünyasını yaratmak ve arkadaşlarına bağlanmak istiyordu. 2007 geleneksel web siteleri için de bir dönüm noktası oldu. İnsanlar artık geleneksel web sitelerini gazetelerle kıyaslıyordu – enformasyonun statik ve pasif formu. Aktif bilgi istiyorduk. Yalnızca bakmak değil parçası olmak istiyorduk.
Bloglar’da sıkıntıya girdi. TV’nin radyoyu ortadan kaldırdığı gibi (çünkü insanlara CANLI enformasyonu ulaştırmanın daha iyi ve dolgun yoluydu) sosyal ağlar blogları ortadan kaldırıyordu. Sosyal profil insanların önem verdikleri şeyleri paylaşmasının çok daha aktif bir yoludur. Bu iş için en iyi araç sosyal ağlardır ve bloglar ayak uyduramadılar.

2009 – Her şey sosyal

2 yıl sonra, bu gün, yeni internet dünyamıza tamamen egemen olmaya başladı. Gazeteler boğuldular, insanlar hiç olmadığı kadar az televizyon izlemeye başladılar. Enformasyonun yeni kralı bağlanmak ve iletişim için sosyal ağları kullanan herkes oldu.
Geleneksel web siteleri bile sosyal ağların zengin enformasyonunun hiç durmayan akışının acımasız gücü altında ezildi.

Geçen 210 yılda enformasyonun şaşırtıcı gelişimini gördük.

• Uzak yerlerden bilgi alabildik
• Bilgiyi CANLI aldık
• Bilgiyi CANLI gördük
• Ne zaman ve ne görmek istediğimize karar verebildik
• Parçası olabildik ve yorum yazabildik.
• Kendi bilgimizi yayınlayabildik.
• ve 2009’da bilgi olduk

2009 bir başka devrim daha başlıyor. Bildiğimiz herşey değişmek üzere.

Gelecek

İlk ve en dramatik değişim Sosyal Haber konsepti. Sosyal haberler hızla dünyadan neler olup bittiği hakkında bilgi alma kaynağımız oluyor. Haberler artık muhabirler tarafından bildirilmiyor, herkesden geliyor. Geleneksel medya kanallarını atlayarak direkt kaynağından size ulaşıyor.
Elbette sosyal haber bundan daha fazlası. Giderek artan bir şekilde haberi haber olandan duymak. Bir muhabirden bir analist söyle diyor şeklinde duymak yerine, o analistin kendisinden duymanız. Sosyal haber, haberi kaynağından, direkt olarak ve filtrelenmemiş olarak almanız.
Oyunlar, video ve audio streamlerinin hakim olduğu yeni bir eğlence dalgası ortaya çıkıyor. Bir TV kanalına uymaktansa, ne zaman neyi izleyeceğinize siz karar veiyorsunuz. Artık başka birilerinin ne seyredebileceğinize karar verdiği bir kanala abone olmuyoruz. Deneyim ile ilgili herşeyi siz kontrol ediyor, siz karar veriyorsunuz.

Hedefli enformasyon formunda yeni bir konsept daha yavaş yavaş oluşmakta. Cep telefonlarında, tüm dünya restorantları yerine bulunduğunuz bölgeyle ilgili bilgileri veren servisler gibi sayıları hızla artan bir sürü servis görmeye başladık bile.
Bu konsept önümüzdeki yıllarda ciddi bir patlama yaşayacak. Tüketebileceğimizden daha fazla bilgiye erişimizin olduğu bir dünyada, yalnızca ilgili şeyleri almak çok önemli bir faktör. Bu günlerde gördüğümüz basit geo-targeting’in çok ötesine açılacak.

2020 – geleneksel yok oldu

Önümüzdeki 5-10 yılda enformasyonun dünyası epey değişecek. Enformasyonun tüm geleneksel formları esasen yok olacaklar. Geleneksel basılı gazeteler artık var olmayacaklar, mevcut kanal mantığındaki televizyon yerini istediğiniz zaman izleyebildiğiniz programlara bırakacak. Radyo programları yerini podcast ve vodcast’lere bırakacak.
Web siteleri çok daha az rol üstlenecekler, ana fonksiyonları başka yerlerde yaptığınız aktivitelere merkezi bağlantı olmak olacak. Web siteleri insanların başka yerlerde kullanmak üzere ham materyalleri aldıkları yer haline gelecek. Websiteleri ve sosyal ağlar birleşecek. Web siteniz ve blogunuz sosyal profiliniz olacak.
Sosyal haberler az önce tanımlandığı gibi insanların en önemli iletişim yolu olacak. Geleneksel habercilik yerini haberi kaynağından almaya bırakacak. Herkes potansiyel bir haberci olacak ama hedeflemede katedilen ilerlemeler sayesinde yaygaradan uzak durabilinecek. Haberi ulaştırma işini herkese bırakan haberciler artık haberleri bir araya getirerek bize büyük resmi çizen editörler olacaklar.
Geleceğin haber akışları her bir birey için kişiselleşmiş olacak ve ne gördüğünüzü ayarlayabileceksiniz (bu gün Last.fm’in müzik için yaptığı gibi).

Herşey hedeflemenin bir formunu barındıracak. Önünüze akan enformasyonun her bir bit’inde kontrolünüz olacak.
2010’a gelindiğinde iki yeni konsept ortaya çıkmaya başlayacak. Biri, bir çok farklı haber kaynağından gelen bit’leri birleştirebilen enformasyon akışları – akıllı enformasyon. Yalnızca veriyi çekmek değil aynı zamanda özetleyen, parçalarına ayırıp önemli kısımlarını çıkarabilen bir yapı.
Aynı konu hakkında 5 ayrı makale okumanızdansa önünüze ilginize göre önemli noktaları vurgulanmış bir tane sunulacak.

Enformasyon neredeyse heryerden ulaşılabilir olacak. Gazete almak, TV karşısında oturmak, bilgisayara bakmak konseptleri yok olacak. Enformasyon gidip almanız gereken bir şey olmayacak. Nerede, ne yapıyor olursanız olun o size gelecek.
Aynı şekilde, enformasyon belirli zamanlarda ‘tükettiğiniz’ bir şey olmaktan çıkacak – prime-time TV tüketimi gibi. Enformasyon akışı yaşamızın her saniyesinin doğal bir parçası haline gelecek. Aldığınız bir şey değil, sizin olan bir şey olacak.

Bu gün gördüğümüz, enformasyonun statik ve kontrollü formları yakında geçmişte kalan şeyler olacak.

Bu yazı beakdal.com‘da yayımlanan “Where is everyone“ın türkçe uyarlamasıdır.

• Geleceğinize odaklanın
• Fırtınaya hazırlıklı olun
• Gelecekteki sektör yapısını tahmin etmeye çalışın
• Oyun planınızı tasarlayın
• Akıllı riskler almaya hazırlıklı olun

SimCity Hayat Biçimi

Dean Kamen’in DEKA grubu çok önemli bir şeyleri daha başarmış. Aşağıdaki videoyu izlediğinizde mükemmel mühendislik, problem çözme dehası ve azmin ne demek olduğunu bir kere daha anlayacaksınız.

DEKA’nın biyonik kolu hakkında daha geniş bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Görüntüler gerçekten hüzün verici, böyle şeyleri gördüğümde sağlam olduğuma hep şükrederim. Ve Kamen gibi bilim adamlarının bu konularda yapmaya çalıştıkları şeyleri gördükçe de gelecek hakkında umutlanmışımdır. İmkansız problemleri çözmek için tüm sınırları zorladıkları için tüm mühendislere en içten saygılarımı sunuyorum.

Bu girişim geçen yıl 20.000 bloger’ın katılımıyla çok ciddi bir başarı elde etti. BM gibi AB çevre bakanı da işe dahil oldu ve gazetelerde haberlerde duyulduk.

Bu yıl ise Blog Action Day’in konusu Küresel Yoksulluk. Çevre çok önemli bir konydu ama yoksulluk çok daha önemli. Blog Action Day 08 ile hepimizin yoksulluğu bertaraf etmek için büyük ve ya küçük bir şeyler yapabileceğimizi hatırlatmak istiyoruz.

Sizde bizim gibi blog yazıyorsanız, podcastiniz ve ya vlogunuz varsa Blog Action Day’e katkıda bulunun, sesimizi daha güçlü duyuralım.

Blog Action Day 2008 Poverty from Blog Action Day on Vimeo.

Ben bu yazıyı yazarken katılımcı site sayısı 931′e bu sitelerin okuyucularının toplamı da 2,357,647′e ulaşmıştı, ki daha bu gün açıldı. Bu sene geçen senenin çoook üzerinde bir katılım olacağını düşünüyorum.

Nasıl katılacaksınız? Öncelikle diğerlerine de haber vererek katılımı arttırabilirsiniz. Yoksulluk hakkında yazınızı yazarak, konuya daha da dikkat çekebilirsiniz, blogunuzun o günkü kazancını organizasyona bağışlayabilirsiniz, banner yayımlayabildiğiniz yerlerde Blog Action Day bannerlerı döndürerek daha büyük kitlelere ulaşmasını sağlayabilirsiniz.

Cuil, 33 milyon dolar VC yatırımı ile desteklenmiş durumda. Yalnızca link analiz ve trafik ranking yönetmlerini kullanmıyor, aynı zamanda bağlam analizi yapıyor ve grup ve kategorilerdeki benzer sonuçları da gösteriyor. Internet Archive’in de yardımıyla Cuili web’in en büyük dizini olarak farz edebiliriz. “Cuil, webde herkezden fazla sayfayı arıyor – Google’dan üç kat, Microsoft’dan on kat daha fazla” Cuil’in öne çıkan özellikleri;

1. En büyük internet arama motoru – Cuil 120 milyar web sayfasını indexlemiş durumda, herhangi bir arama motorundan 3 kat daha fazla

2. Organize sonuçlar – Cuil’in magazin benzeri yerleşimi sonuçları konuya göre ayırabilmesine ve sonraki aramaların konsept ve ya kategoriye göre yapılabilmesine olanak tanıyor.

3. Farklı sonuçlar – Diğer arama motorlarının aksine, Cuil sounçları her sayfadaki içeriğe göre rankliyor, sayfanın popülerliğine göre değil.

4. Tam mahremiyet koruması – Cuil, kullanıcıların herhangi kimlik belirleyici bilgisini ve ya arama geçmişlerini saklamıyor.

Teknoloji, arama konusunda çok deneyimi olan bir ekip tarafından tasarlanmış, yukarıda da bahsettiğimiz gibi Anna Patterson Google da arama motoru mimarı ve page ranking ekip lideri olarak çalışmış birisi. Patterson, Cuil ekibine kocası Tom Costello (Stanford ve IBM’de arama motorları geliştirmiş) ile birlikte liderlik ediyorlar. Cuil’i Anna Patterson’ın Google’dan iş arkadaşı Russell Power ile birlikte kurmuşlar.

Arama sonuçlarından şu an için tatmin olamayabilirsiniz ancak unutmayın ki motorun kullanıma alınalı öyle uzun bir zaman olmadı. Sonuç sayılarına bakınca Googe’ın Cuil’e nazaran çok daha geniş sonuçlar çıkardığı kesin. İndexin sayısının değil uygunluğunun önemli olduğunu burada belirtmek lazım. Şu an için Cuilin sonuçları yeterince uygun görünmüyor. Biraz zaman tanımak ve efektifliğini önümüzdeki ay ve sonrasında ölçmekte fayda var.

Philips araştırma departmanı “far-future”; kültür, politika, çevre, ekonomi, ve teknoloji üzerinde etkisi olan mevcut trendleri araştırıyor. Bu günün trendlerinden nelerin geleceğin teknolojisini etkileyeceğini ortaya koymaya çalışıyorlar. Olasılıkların içinde şekil değiştirien body art, fonsiyonel, hisseden ziynet eşyaları var. Tüm projelere bir göz atın derim.

elektronik dövme videosu

“Hello,

Our systems indicate that you’ve been highly active on Facebook lately and viewing pages at a quick enough rate that we suspect you may be running an automated script. This kind of Activity would be a violation of our Terms of Use and potentially of federal and state laws.

As a result, your account has been disabled. Please reply to this email with a description of your recent activity on Facebook. In addition, please confirm with us that in the future you will not scrape or otherwise attempt to obtain in any manner information from our website except as permitted by our Terms of Use, and that you will immediately delete and not use in any manner any such information you may have previously obtained.

We reserve the right to take any appropriate action in connection with any activities that violate our Terms of Use and/or applicable laws, including termination of your account and pursuit of legal remedies.

Please reply to this email.

Thank you,
Facebook Customer Support”

Scoble, bir şekilde Facebook’a zarar vermek amacında olab ilecek birisi değil, yaptığı kendi sisyal bilgisini siteden çekmek amaçlı olmalı.

Facebook, kullanıcılarına sitede bulunan verilerini dışa aktarmaya izinvermeli, bu her kullanıcının hakkı.

http://apps.facebook.com/friendcsv/ bu linktede arkadaş listenizi CSV dosyası olarak dışa aktarabileceğiniz bir app bulabilirsiniz

Twine, kullanıcıların ePostadan YouTube videolarına kadar, kendileri için önemli olan bilgileri depolayabilecekleri bir web sitesi. Ya da kullanıcı isterse Twine onun için ziyaret ettiği tüm siteleri, gönderip aldığı tüm ePostaları ve bunlar gibi her şeyi otomatik olarak topluyor. Twine bir miktar bilgiyi topladıktan sonra, analiz etmeye başlıyor ve ilgili kişiler, tartışılan konseptler, mekanlar, organizasyonlar ve firmalar gibi kategorilere göre diziyor. Bu yöntem ile kullanıcı bir şeyi aradığı zaman, hızlıca onunla ilgili olan bilgilere ulaşabiliyor. Twine aynı zamanda sosyal ağ öğelerini de kullanarak, kullanıcının ağındakler tarafından toplanmış olan bilgilere de erişebilmesini sağlıyor. Radar Networks’ün kurucusu ve CEO’su Nova Spivack tüm bunların bir çeşit “müşterek zeka” yarattığını söylüyor.

Spivack, Twine’ın özeğitimli makine (machine learning), doğal dil işleme (natural-language processing) gibi gizemli araştırma alanlarında on yıllık çalışma etkisi yaptığını söylüyor. “Twine sizi, daha akıllı, daha üretken, daha işbirlikçi, paylaşımcı yapar ve daha akıllı bir şekilde organize eder.” diyor

Twine’ın altında yatan fikir; araştırma meclislerinde uzun uzun tartışılmış, verinin etiketlendiği, düzenlendiği ve aranabilir olduğu akıllı ağ konsepti olarak tanımlanabilecek olan Semantic Web fonksiyon ve teknolojilerdir. Spivack firmasının yarattğı aracın “Semantic Web’in ilk ana uygulamalarından biri” olduğunu söylüyor.

Twine ilk Semantic Web ürünü ve ya aracı değil. Yıllardır firmalar, belirli kategorilerden bilgiyi otomatik olarak çeken ve farklı doğruluk derecelerine göre arayan veritabanı yazılımları kullanıyorlardı. Hatta şu an bu yazıyı okuduğunuz basit blog yazılımı bile Semantic Web’in öğelerini içerir: yazarların, yazılarına ekledikleri etiketler ile aranabilir metadata yaratılmış olur. del.icio.us, online bookmark’lama sitesi de kullanıcıların kaydettikleri web sitelerini etiketlemesiyle yapılandırılmamış verinin yapılandırılmasına örnek olarak verilebilinir.

Spivack’a göre Twine’a; World Wide Web Consortium (W3C) tarafından ortayan konuş olan Semantic web standartlarıile yazıldığı için Semantik web yazılımı denilebilir. Bu tasarımının belirli ku kurallara uyduğu anlamına geliyor ve bu kurallara uyduğundan dolayı da diğer Semantic Web yazılımları ile de uyum içerisinde oluyor ve bilgisini diğer yazılımlar ile paylaşabiliyor.

Semantic Web standartlarını barındırmanın yanı sıra, Twine çok gelişmiş özeğitimli makine (machine learning) ve doğal dil işleme (natural-language processing) algoritmaları kullanarak, elle etiketlemenin ötesinde yetenekler kazanıyor. Twine, kullandığı doğal dil işleme algoritmaları kombinasyonu ile metin koleksiyonları içerisindeki anahtar konseptleri otomatik olarak saptayarak etiketleme yapıyor.

Twine’ın kulandığı bir diğer teknik ise grafik analiz. Bu fikrin Facebook’un “sosyal çizelge”sine benzetiyor Spivack. İnsanlar arasındaki gerçek dünyadaki bağlantının online sosyal ağ aracı ile basitçe toplanıp görünür kılınması. Aynen bu yöntemle, Twine insanlar arasında bağlantı kuruyor ve bilgilerini daha erişilebilir kılıyor. Veri etiketlendiğinde ağ içerinde bir düğüm (node) halini alıyor. Her düğümün bağlantısı başka düğümler olmalı (bir başka veri, kişi, mekan, organizasyon, proje, etkinik gibi) etiketlerine göre ve istatistiksel ilişkilerine göre diğer düğümleri etiketlemelidirler. Twine bu şekilde, kişinin bilgisi ierisinde yaptığı aramanın ilişkisine karar verir. En uzak olan düğüm kullanıcının aramsıyla ilişkisi en az olandır.

Twine’ın başarılı olup olmayacağını söylemek için henüz çok erken ama sitelerine gidip kapalı beta’ya katılmak için başvurabilirsiniz. Başarı yalnızca teknolojiyi uygulamakla kazanılmıyor aynı zamanda insanların teknolojiden beklediklerini de yönetebilmek lazım.

Spivack, önümüzdeki aylarda Twine’ın daha fazla kullanıcı kabul edeceğini söylüyor ve önümüzdeki yaz da tamamen açılmış olacak. Söylemeyi unutmayalım; Twine’ın bir açık platformu olacak, yazılımcılar bunun üzerine araçlar geliştirebiliyor olacaklar.

Emre Sokullu hepimizi Türkiyede ilk sefer düzenlenecek olan unconference olarak tanımlayabileceğimiz barcamp istanbul‘a çağırıyor.

Haftaya cumartesi (20 ekim) sabah dokuzda başlayıp saat 22′ye kadar devam edecek olan etkinlik, Bahçeşehir Üniversitesi Beşiktaş kampüsünde yapılacak.

Kuralsız eğlenceli bir paylaşım için barcamp istanbulda buluşalım.

1. Hayvan ve makinanın, yani canlı ve cansız sistemlerin aynı başlık altında işlendiğini, o halde bir bakıma müşterek taraflarının bulunduğunu, aynı kanunlara tabi olduğunu,

2. Sibernetik’in ister canlı ister cansız olsun, bütün “organize sistemlerin” haberleşme ve kontrol prensip ve mekanizmalarının işleyiş tarzlarını kendisine mevzu edindiğini anlarız.

 Kökünü eski yunanca “Kübernetes” ve latince “Gobarnare” den almaktadır. İkiside sevk ve idare anlamına gelen kelimelerdir. M.Ö. 428-348 yıllarında yaşamış olan Eflatun, Kübernetes’i “idare etme sanatı” olarak kullanmış ve “kübernetes yalnız ruhları değil, bedenleri ve malları da büyük tehlikelerden kurtarır” demekle deyimin geniş sınırlarını, daha doğrusu sınırsızlığını belirtmiştir. 1834 de meşur fizikçi Ampére de Sibernetik’i idare etme sanatı anlamında kullanıyordu. Demek oluyor ki, Sibernetik ile bir çeşit “idare ilmi” veya “yönetim bilmi” kavramlarını anlamış olacağız. Bu anlamda ve gerçek bir bilim dalı olarak Sibernetik’in doğumu çok yenidir. Doğum vesikası da 1943 senesinde Amerika’da “Philosophy of Science” (İlim Felsefesi) dergisinde yayınlanan ve Rosenblueth, Wiener ve Bigelow’un imzalarını taşıyan “Behaviour, Purpose and Teleology” (Davranış, Maksat ve Hedef) isimli makaledir.

Sibernetik, canlılarla kendi kendini düzenleyen makinalar arasında çalışma benzerliklerini araştırır, bu bakımdan “organize varlıkların davranış bilimidir”. “Organize sistem” veya “Organize varlık” tabiri ile belli bir denge durumunu bozmaya yönelik dış tesirler karşısında kendi iç dengesini koruyabilen çeşitli elemanların birliği anlaşılır. Bu genel kavram içinde canlı varlıkta bir çeşit “makinadır” ve Sibernetik bir “genel makinalar teorisi” olarak kabul edilebilir. Yine bu görüşle “biyoloji”, “genel fiziğin özel bir bölümü’nden başka bir şey değildir. Fizikte “makine” önündeki dirençlere karşı bir güç tatbikine müktedir, her çeşit sisteme verilen addır. Sibernetik’te ise “makine”, hal değiştirme (transformasyon) tabiriyle bir halden diğerine geçiş kastedilmektedir. Gerek makinaların ve gerekse canlıların tüm faaliyetleri birer transformasyondan ibarettir. Bir asansörüm düğmesine basınca zamin kattan 5. kata çıkması, bir insanın yürümesi, bir uçaksavar topunun ateş etmesi, parmağınızın burnunuza getirilmesi… hepsi birer transformasyondur. Bu genel kavram içinde sibernetikte makine yerine “mekanizma” veya “sistem” terimi tercih edilir ve bununla, hal değiştirme yeteneğinde olan her çeşit yapı kast edilir. kelimeleri ve “dil”i imal eden organlarda bir seri transformasyonlar sonucu konuşmayı sağladıkları için bir seri makine veya mekanizmadır.

Organize sistemlerin işleyebilmeleri için gerek kendilerine ait, gerekse dış ortamdaki değişikliklerden haberdar olmaları, bilgi “enformasyon” almaları gereklidir. Sibernetikte “enformasyon” terimi ile, organize bir sistemde hal değişikliğine sebeb olan her türlü tesir kast edilir. Bir elektirik zilinin düğmesine basmak bir enformasyondur, zili çaldırır. Bir tüfeğin tetiğinin çekilmesi veya bir insan için sevindirici bir haber, üzücü haber, yahut karnımızın acıkması, havanın ısınması… v.b. hepsi birer enformasyondur ve hitap ettikleri sistemde hal değişikliğine sebeb olurlar. Sibernetikte “enformasyon”, bilgi veya mesaj, ölçülebilen, değerlendirilen, mukayese ve hesaplanan bir büyüklüktür. Organize sistemler kendi yaptıkları işten de haberdar olurlar. Yani, kendi elde ettikleri sonuçta, onlar için bir enformasyondur. Bir buzdolabı kendi iç hareketini, insan bedeni tansiyon yüksekliğini veya kanındaki şeker seviyesini, bir buhar makinası hızını bilmek mecburiyetindedir. Ancak bu suretle elde edilen neticenin “gayeye tam uygunluğu” tahkik edilir, denge durumu (hemeostais) kontrol edilir ve hedeften sapmalar düzeltilir. şte, yapılan gerisin geriye sisteme bağlanmasına sibernetikte “geri tepme” (feed-back) adı verilir. Yaptığı iş fonksiyon bakımından aynı olan , aynı şema içinde ele alınabilen sistemlere “homolog sistemler” adı verilir. Sibernetikte inceleme metotlarının en önemlisi homolog sistemler inşasıdır. Fizik, davranışın kendisi ile uğraşırken sibernetik daha çok davranışın gayesi ile meşguldür. Davranışın kendisi, sadece o gayeye varmak için nelerin yapılması gerektiğinin bilinmesi için müşahade ve tetkik edilir. Buzdolabında bütün transformasyonların amacı dolabın içindeki hararetin belli sınırlarda sbit tutulmasıdır. O halde bu amaca erişmek için ne gibi geri tepme bağlantılarının kurulduğu, sadece amacın nasıl gerçekleştirildiğinin bilinmesi için gereklidir. Geminin neyle işlediği ile değil, o limana vardığı ile ilgilidir. yelkenle, kürekle, buharla veya elektrikle işleyen bir gemi onun için sadece “belli bir limana varmaya çalışan” bir deniz taıtıdır. Bilinmeyen bir olayın, mesela bir tabiat hadisesinin çözümlenmesi ile karşı karşıya olan bir sibernetikçi veya biyolog bir kapalı kutu problemi (black box problem) ile karşı karşıyadır. Bu kutunun iç yapısı onu ilgilendirmez. O, olayın kendisi ve amacı ile ilgilidir. Bunu bir örnekle açıklayalım:

Bir geminin kaptan köprüsünde bulunan ve hayatında böyle bir yere ilk defa gelmiş bir insan düşünün. Gemi açık denizde, yerinde durmaktadır. Bu insanda kaptan köprüsünde yalnız başına durmaktadır, kendisine yol gösterecek veya gemiyi kullanacak hiç kimse yoktur. Bu anda adamın karşılaştığı problem gemiyi sağ salim kıyıya ulaştırmaktır, ama bu problemi nasıl çözeceğini bilememektedir. Gemi onun için bir kapalı kutudur. Bu kapalı kutuya gerekli enformasyonları göndermeyi sağlayan, kaptan köprüsündeki adamın önünde duran bir dümen dolabı bir de “gemi telgrafı” denen cihazlar vardır. Dümen dolabını sağa sola çevirmekle gemi sağa sola dönmekte, telgrafın kolunu ileri itince gemide ileriye doğru hareket etmekte, telgrafın kolunu geriye çekincede geriye doğru hareket etmekte, telgraf kolunu ne kadar iter veya çekerse, gemi hızıda o derece artmaktadır. Bunları keşfeden adam, kapalı kutusuna ne nisbette enformasyon gönderince ne gibi cevap alacağını, yani dümen dolabının dönme nisbeti ile geminin yön değiştirme derecesini ve telgrafın itilme veya çekilmesi ile meydana gelecek hız değişikliklerinide bulmaya çalışacaktır. Yani enformasyon ile yapılan iş, diğer bir deyimle, kapalı kutunun girişi (input) ile çıkışı (output) arasındaki ilişkiler keşfedilecek, bir formülle ifade edilebilir hale gelecektir. Bu anda adam gemiyi kullanmasını öğrenmiştir, kapalı kutu problemi çözülmüştür. Artık gemisini hedefe, yani bir limana ulaştırabilir, diğer bir deyimle “sistemin dengesini” (homeostasis’ini) temin edebilir. Gemi yerine karşımızda bir sinir hücresi olabilir. Sinizlerimiz “hep veya hiç” kanunlarına tabidir. Yani belli bir eşik değerden aşağıya kalan dış uyarılardan haberi olmaz, o eşik değeri aşan dış uyarılar için ise uyarıların şiddetine tabi olmadan, hep aynı şekilde cevap verir. Demekki sinir hücresi, giriş ve çıkışı olan, belli bir iş yapan bir organize sistem, bir kapalı kutudur. Sibernetikçi bu kapalı kutuyu çözmek için onun bir modelini meydana getirmeli ve bu model üzerinde araştırmalarının sürdürmelidir. Nitekim, Lillie isimli fizyolog, bir demir teli doymuş nitrik asit içine batırarak pek güzel bir sinir lifi modeli yapmıştır.

Tabiatta çok karmaşık sistemler mevcuttur. Bunlarda tek tek organize elemanlar kendi aralarındada bir organizasyon yaparlar ve bir taraftan kendi çalışmalarını düzenlerken diğer taraftanda birbirlerini tanzim ederler. Bu şekilde bütün bir sistem için ortak bir denge durumu (üstün denge durumu) söz konusu olur. Buna sibernetik dilinde “ultrastabilite” diyoruz. Bu elementlerin her birinin denge durumundaki bir bozukluk bütün sistemi bozar ve herşeyin yeniden ayarlanması gerekir. Bir organize sistemin, bir mekanizma veya makinanın çıkışının diğerinin girişine bağlanması, bu şekilde komplex sistemlerin oluşumuna yol açar. Bu bağlantıya kupling (coupling) veya kupaj adı verilir.

Buraya kadar kısaca sibernetik’in ne olduğunu tarife, ana terminolojisini vermeye ve metodunu açıklamaya çalıştık. Sibernetik’in ülkemize nasıl girdiği ve kimler tarafından tanıtıldığı konusundanda biraz bahsedecek olursak;

İlk olarak adı 1959-1960 senelerinde duyulmaya başlandı. Ali İrtem isimli, memleketimizde tanınmayan bir ilim adamımız daha o günlerde sesini ve sözünü yurtdışında duyurabilmiş ve kongrelerde bir çok tebliğde bulunmuş bir sibernetik araştırmacısı idi. Hala yayınına devam eden Symposium isimli dergide sibernetik konulu bir çok makalesi yayınlanmıştır. Yine sibernetik konusunda, yurt dışı faaliyetleri ve yazmış olduğu kitaplarıyla Prof. Dr. Ayhan Songar bu ilmin memleketimizdeki tanıtıcıları arasındadır. Son zamanlardaki üstün gayretleri ve konuda yapmış olduğu değerli araştırmalarıyla tanınmış olan Dr. Toygar Akman birçok kitap ve makale yayınlamıştır, (120 makale-10kitap). Merkezi Belçikanın Namur şehrinde olan Uluslar arası Sibernetik Kurumunca (Association Internationale de Cybernetique), 1977’de Türkiye temsilciliğine seçilmiştir.

Bugün İstanbul Üniversitesinde, ders olarak verilmekte, Teknik Üniversitede, İktisat Fakültesinde, diğer tıp fakültelerinde sibernetik ile ilgili çalışmalar başlamıştır. Türkiye’de bu ilim tanınmayan bir ilim dalı olmaktan çıkmıştır.

Cizreli Eb-Ül-İz ve Otomatik Makinarı – Abdullah Uzun S.21-26

MSNBC