Murat OZORAL

İlk 3D film deneyimini Adana’da Özen sinemasında Jaws ile yaşamıştım, çok etkilendiğimi hatırlıyorum ama deneyimin detayları öyle pek aklımda kalmamış. Bugünlerde ise sinemalara sürekli 3D filmler geliyor, birçok firma da 3D izleme deneyimini sinemalardan evlere taşıma gayreti içerisinde;

Uydu TV operatörü British Sky Broadcasting, Önümüzdeki yıl İngiltere’de izlemek için özel bir TV’ye ihtiyaç duyan 3D televizyon kanalı açmanın hazırlıkları içerisinde. Bu girişim 3D televizyon furyasındaki en önemlisi. (Türkiye’de de İz TV’nin bazı 3D çekimleri oldu bunları keyifle izledik ama tamamen bir 3D kanal henüz ülkemizde konuşulmuyor. Chuck’ın 3D bölümü dışarıdan geldiği için bunu saymak istemiyorum)

ABD’de uydu TV’ci DirecTV Group ve kablo ağı sahibi Discovery Communications 3D üzerine uğraşanlar arasından sıyrılıyorlar. Uzun yıllardır 3D programları tek tük görüyorduk, ama medya şirketleri yeni 3D teknolojisinin ortamı eski aldatıcı geçmişinden uzaklaştırıp evlerimiz için tutarlı bir bir deneyim haline getireceğini umuyor. Mitsubishi Digital Electronics’in ürün geliştirme yöneticisi David Naranjo ABD’de ilk yüksek çözünürlüklü 3D kanalı önümüzdeki yılın başlarında görebileceğimiz öngörüsünde bulunuyor.

Ancak 3D programları oturma odasına taşımak yanında bir çok sorunu da getiriyor. Sky programlarının da dahil olduğu bazı programlar pahallı 3D-ready televizyonlara gereksinim duyuyor. Halen programların broadcast ve disklerde barındırılma formatlarının standartları hakkında bir mütabakat sağlanmış değil. Geliştirilmekte olan bir çoklarında 3D gözlük ihtiyacı var. Sky gibi bazı medya şirketleri dijital HD’ye yaptıkları yatırımları 3D’de ilerlemek için kullanırken, bazılarıysa daha yeni yüksek çözünürlüklü üretime geçmişken, 3D teknolojisine yatırım yapmaya hevesli değil.

Mitsubishi, Samsung, ve Hyundai 3D-ready HDTV ürünlerini çoktan pazara çıkardılar, fiyatlar 1000 ila 5000 USD arasında oynuyor, izlemek için stereo gözlük ve infrared emitörlerine gerek duyuluyor. David Naranjo, ABD’de 3D program gösterebilecek 5 milyon kadar TV’nin evlerdeki yerini aldığını tahmin ediyor. Sky yöneticileri ise önümüzdeki yıl içinde 3D destekli TV’lerin İngiltere pazarında görmeyi umduklarını söylüyorlar.

“Final Destination” ve James Cameron’un yakında gelecek olan bilim kurgu destanı “Avatar” gibi 3D filmler ile sinema salonu sahipleri de büyük ekranlı sinemalarına daha çok izleyici çekebileceklerini görürken, TV operatörleri de formatı müşterileri tutma güçlerini arttırmanın bir yolu olarak görüyorlar.

Time Warner‘ın Warner Bros.‘unun teknik operasyonlar yöneticisi Wendy Aylsworth, sektörün desteğini almaya çalışan yedi kadar farklı format olduğu halde 3D’nin “televizyonda bir sonraki büyük olay” olacağı öngörüsünde bulunuyor.

Aylsworth, “Herkes varlık gösterme çabası içerisinde, Stüdyolar daha çok içeriğin, TV üreticileri daha çok televizyonun satıldığını görüyor, dağıtıcılar daha geniş kitlelere ulaşıyor” diyor. 2011 yılında ABD’de 3D TV programlarının büyük ölçüde yaygınlaşacağını beklediğini de ekliyor.

Sky yöneticileri henüz hangi programların 3D olarak sunulacağını ve servis aboneliğinin ücretlerinin nasıl olacağından hiç bahsetmediler. Firmanın en önemli içeriği Premier League ile yaptıkları anlaşmadan gelmekte. Çoktan futbol, boks, rugby maçları ve İngiliz Ulusal Balesi’nin “Kuğu Gölü” performansının 3D çekimlerini denediler.

Sky’ın stratjik ürün geliştirme departmanı yöneticisi Gerry O’Sullivan, 3D programlarda ilerleme kararıyla firma varolan HD kameralarını ve aktarım sistemlerini kullanmak için yeni bir yol bulmuş ve yüksek kaliteli üç boyutlu görüntüler elde etmiş oldu diyor.

Sky hali hazırdaki set-top boxları üzerinden 1.3 milyonu aşkın pay-TV abonesine kendi çektiği özel 3D içerikleri sunmayı planlıyor.

The Wall Street Journal‘ın sahibi olan News Corp., BSkyB’nin %39 hissesine sahiptir.

3D çekimler için Sky, iki normal HD kamerayla beraber özel bir donanım kullanıyor, kameraların biri sağ göz diğeri de sol göz için video kaydediyor. Yapımcılar bu iki görüntüyü birleştiriyor ve set-top boxlarda normal HD video gibi oynatılıyor. Gözlükler ve özel TV ile görüntü 3D olarak karşımıza geliyor.

İki büyük HD kaynağını büyük bant genişliği gereksinimiyle taşıyan Sky’ın aktarma formatı, rakip kablo şirketleri için oldukça büyüktür.  İngilteredeki dijital televizyonculuk sektörü derneği olan Digital TV Group’un genel müdürü Richard Lindsay-Davies; “Rakiplerin bazıları Sky’ın 3D formatı için standartları karşılayamayacakları şekilde koymasından çekinmektedir” diyor.

ABD’de firmalar bireysel olarak kendi seçeneklerini araştırırken, the Society for Motion Picture and Television Engineers 3D Tv yayıncılığı standartları üzerinde çalışmalar yapmaktadır. Örneğin Discovery, Panasonic ve Sony gibi üreticilerle 3D çekim teknolojileri geliştirmek için çalışmaktadır. Slow-motion fotoğraf dizisi olan “Time Warp“ın 3D test bölümlerini apmayı düşündüklerini söylüyorlar.

Discovery yöneticileri aynı zamanda izleyicilerin teknolojiye nasıl adapte olacakları konusunda da düşünüyorlar. Genel müdür David Zaslav  ”Herkesin hoşlanacağını bir şey” diyor. “Ama insanlara evlerinde TV gözlükleri taktırabilecek kadar ilginç olabilecek mi?”

After Conquering the Movies, 3-D Viewing Makes Its Way Toward Home TVs